ادبيات اينترنتی؛ فعلا: ادبيات درجه دوم
خانم سودابه تندرو عزيز،
سعی کردم کوتاه و سريع و وبلاگی جواب بنويسم. اميدوارم به کارتان بيايد.
دوستار،
مهدی جامی
تعریف شما از این گونه ادبی ، چیستی و چرایی آن چیست؟
من هنوز ادبيات اينترنتی را به عنوان يک ژانر مستقل نمی شناسم. اين ادبيات انتشار-يافته-در-اينترنت است تا توليد- شده-برای-اينترنت. البته هستند معدود کسانی که برای اينترنت می نويسند اما هنوز اين نوع ادبی در حالت جنينی است و دارای خصلت های شاخصی متفاوت از ادبيات معمول و مجله ای و کتابی نشده است.
آیا این شیوه توانایی دارد جایگزین ادبیات چاپی و کتاب شود؟
به هيچوجه. تا کنون که نشده و بعيد می دانم بشود. اثر ادبی اگر شوخی – يا بشدت ممنوع و غيرمتعارف- نباشد حتما صورت چاپی خواهد داشت. ضمنا اين نکته ساده را هم بايد توجه داشت که گسترش اينترنت و ميزان دستيابی به آن هنوز و تا سالها به اندازه ای نيست که جای کتابخانه کوچک ما را پر کند. داشتن کتاب يعنی ساده ترين و قابل حمل ترين و ارزان ترين صورت از اثر ادبی.
بعلاوه اينترنت جای خواندن رمان و داستان نيست. آدم خواست آن را پرينت می گيرد و در فرصت مناسب می خواند – يعنی باز هم صورت چاپی ارجح است. اما از لحاظ در دسترس گذاشتن به طور عام و در دسترس گذاشتن ادبيات ممنوع /ممنوع شده به طور خاص اينترنت امکان بی نظيری است.
تاثیر سایت ها ، وبلاگ ها و نشریه های اینترنتی ادبی را بر گسترش ادبیات چگونه ارزیابی می کنید؟
تا از گسترش چه تعريفی داشته باشيم. من فکر می کنم بجز سايت های معدودی که اداره کننده آنها آدمهای معتبری هستند که بيرون از اينترنت اعتبار خود را به دست آورده اند سايت قابل اعتنايی برای ادبيات نمی توانيم داشته باشيم و نداريم. اگر هم منظور پروردن آدمهای تازه در حوزه ادبيات است جواب من منفی است. اينترنت يک ابزار ارتباط است. موجد خلاقيت نيست. ارزيابی اوليه من از سايتهای ادبی می گويد اين سايتها به انتشار آثار متوسط بسيار کمک کرده اند که بخودی خود مفهوم مثبتی نيست. اما دست کم نامه های رسيده مجلات چاپی را کمتر می کند! و آنها می توانند بدون دردسر پاسخ به اين نامه ها و احيانا رودرواسی برای چاپ بعضی از آنها به کارهای اساسی تر بپردازند. اينترنت در ميان ايرانيان رسانه نخبگان نيست. در جهان هم به دليل مسائل مربوط به کپی رايت می بينيد که آثار اندکی از طريق اينترنت عرضه می شود.
به نظر شما، اینترنت تا چه اندازه می تواند میان ادبیات داخل و خارج پیوند ایجاد کند؟
اينترنت آگاهی ما را از تنوع– و چه بسا عدم تنوع – شکل ها و موضوعات داستانی و شعری بيشتر و سريعتر می کند؛ افسانه های مربوط به ادبيات خارج از کشور را برای جوانترهای داخلی از بين می برد؛ درک بهتر و مجموع تری از آنچه در “صحنه ادبی” می گذرد به دست می دهد. اما گفتم محدوديت های خاص خود را دارد. يعنی اين صحنه ادبی مثلا بيشتر صحنه آثار درجه دو و سه است تا درجه يک. صحنه عمومی و تصوير عمومی اما هست. همان که زمانی با خواندن صفحه جوانان مجلات ادبی بدست می آمد. هنوز بايد منتظر پديد آمدن يک سايت با اوتوريته در اين زمينه بود که انتشار اثر در آن اسباب افتخار مولف باشد. تا چنين سايتی پديد نيامده آثار فقط عرضه می شوند. نقدی در بين نيست.
* برای خواندن گزارش سودابه تندرو با نظرات ديگران در همين موضوع، قابيل را ببينيد.
