ساز و کاری برای رفراندوم:  يكي از سازوكارهاي تغيير در نظامهاي سياسي دمكراتيك جمع آوري امضا و سپس تقاضاي رفراندم بر اساس خواست گروهي از شهروندان با رقمي معين است. اين رقم در برخي از كشور ها مثل سوييس در حدود 20 هزار نفر است.

بنابر اين اگر نويسندگان قانون اساسي در همه پرسي به عنوان يكي از سازوكار هاي اعمال حق حاكميت ملي جديت داشتند سازوكار آن را نيز تعيين مي كردند. اگر گروهي با باز كردن يك وب سايت براي همه پرسي امضا جمع مي كنند در واقع دارند در عمل سازوكاري براي طرح همه پرسي در حوزهء عمومي ارائه مي دهند كه خود نوعي دستكاري در رژيم حقيقي است و بر خلاف قول حجاريان فقط در محدودهء تغيير رژيم حقوقي باقي نمانده اند.

البته اين نوع تغيير در رژيم حقيقي از نوع تغييراتي كه اصلاح طلبان درون حكومتي به دنبال آن هستند – مثل فرستادن چند نفر از اعضاي مجمع روحانيون به شوراي نگهبان يا مجمع تشخيص مصلحت – نيست. اتفاقا اگر كليك كردن بر روي يك سايت يا نوشتن يك نام بر روي يك ورقهء راي چيزي را در ايران عوض نمي كند همين اثبات كنندهء استبدادي بودن اين نظام سياسي و لزوم بر اندازي آن است.

* اين چند کلمه حرف حساب از ميان انبوهی از دراز گويی های مجيد محمدی انتخاب شد؛ از حرفهای او که مثل هميشه گويا نقل کرده است.