شرق اندوه

می خواستم چيزکی در باره آمريکا بنويسم که خاتمه چند يادداشت پيش باشد. از نيويورک بگويم و از اينکه چقدر معمولی به چشمم آمد تا وقتی عظمت هايش را ديدم. تا عظمت هايش را نديدم آن را تحسين نکردم. می خواستم در اين باره بنويسم اما نشد . يک هفته بيشتر است که نمی شود. پس بهتر است پرونده آمريکا باز بماند. شايد سفری ديگر پيش آمد. …
اما امشب شعر های سپهری را می خواندم برای دوست تاجيک نازنينم که خط فارسی خواندن چنانکه بايد نمی تواند و به کندی می خواند. مثل سيريليک خواندن من. لذت متن با تسلط به خط و خواندن هم وابسته است. باری يکبار ديگر شعرهای او را خواندن حالی داشت بعد چندين سال. نسخه من همسن انقلاب است. اول بار کجا بود که خريدمش؟ آستارا بود شايد در آن سفرهای عشق و شور و جوانی و عرفان و نوخواهی و چه و چه.
يکبار از استادی از استادانم شنيدم که گويا شرق اندوه سپهری تجربه کاملی نيست. اما من هميشه اين دفتر او را دوست داشته ام. حالا هم که سخت گير تر شده ام باز هم دوستش دارم بر خلاف قسمت هايی از صدای پای آب که امشب فهميدم ديگر دوست ندارم.
سپهری در شرق اندوه به تجربه های خلاق و بکری در وزن و و ترکيب جملات و بازآفرينی زبان مولانايی و جهان او دست زده که هنوز تازه و ارزنده است. من هميشه خواسته ام که بر اساس شعر مسافر او فيلمی بسازم. حتی آن موقع که فيلمی نساخته بودم و فکر ساختن فيلم هم نبودم ارزش های سينمايی مسافر برايم روشن بود. امشب موقع خواندن شرق اندوه متوجه شدم که چقدر ارزش های صحنه و تئاتری در اين کارها هست. سپهری در بسياری جهات دنباله رو نيما است خاصه در بنيان و آغازينه کار. گرايش دراماتيک هم در شعر او احتمالا از همين جاست.
شعر او از نظر روايت و ديالوگ واقعا ارزش های فوق العاده دارد. شعر او پر از خطاب و گفت و گو و نمايش است. گفت و گو ها و مونولوگ هايی که اکنون فکر می کنم با طراحی يک رقص متناسب می تواند مجموعه کاملی روی صحنه عرضه کند. بماند. دوست دارم چند خطی از کارهای شرق اندوه را اينجا بياورم. نه اينکه شما به آن دسترسی نداشته باشيد داريد لابد. و نه اينکه شاهدی باشد برای حرفی که زدم. نه فقط برای دل خودم.
سرچشمه رويش هايی، دريايی، پايان تماشايی
تو تروايدی: باغ جهان تر شد، ديگر شد
بر آبی چين افتاد. سيبی به زمين افتاد.
گامی ماند. زنجره خواند.
همهمه ای : خنديدند. بزمی بود، برچيدند.
اين پيچک شوق ، آبش ده، سيرابش کن. آن کودک ترس، قصه بخوان، خوابش کن.
اين لاله هوش، از ساقه بچين. پرپر شد، بشود. چشم خدا تر شد، بشود.
کو مرز پريدن ها، ديدن ها؟ کو اوج “نه من”، دره “او”؟
و ندا آمد: لب بسته بپو.
من سازم: بندی آوازم. برگيرم ، بنوازم. بر تارم زخمه “لا” می زن، راه فنا می زن
من دودم: می پيچم، می لغزم، نابودم.
می سوزم ، می سوزم: فانوس تمنايم. گل کن تو مرا و درآ.
خوشبو سخنم، نی؟
دلم برای تهران تنگ است. اين شعرها را آنجا بايد خواند آنجا بايد بازی کرد آنجا بايد نشان داد آنجا بايد با اين شعرها رقصيد چرخ زد چرخ زد چرخ در خيابانهای گفتگوهای شبانه در کوچه باغهای تجريش يا در هر خيابان باران خورده شوقمندی که چند درختی در آن همچنان سر پاست. …