تاجيکستان کشوری دو زبانه: به عنوان ناظر همراه با زرينه خوشوقت در يک کنفرانس خبری شرکت می کنم که آسيا پلاس از قدرت های بزرگ رسانه ای در تاجيکستان ( صاحب راديو اف ام، خبرگزاری، هفته نامه) برگزار می کند تا برنامه خود را برای مسابقه پرطرفدار انتخاب ترانه سال معرفی کند.

حضور خبرنگاران جوان که تقريبا همگی دور و بر 25 سال سن دارند مرا خوشحال و شگفت زده می کند. نيم آنها دختران جوان تحصيلکرده در روزنامه نگاری اند. فعال و با چشمان پرسشگر و پرنشاط. و خوش پوش! از دوسال پيش که اينجا بودم تعداد روزنامه ها بيشتر شده است. البته هفته نامه بايد گفت. هنوز هيچ روزنامه واقعا روزانه وجود ندارد. همين به اين روزنامه نگاران مجال می دهد که انرژی شان را در چند جا به کار گيرند. بيشتر آنها برای چند هفته نامه و گاه 5-6 هفته نامه می نويسند. جميله حسين دختر روزنامه نگار فقيد مقصود حسين يکی از آنهاست. از دوستداران ايران است. می گويد برای فوق ليسانس به ايران می رود تا در خبرگزاری جمهوری اسلامی کار و تحصيل کند. می گويم عالی است. ايران بهترين روزنامه های منطقه را دارد. حمايت ايران و مقامات ايرانی از اين جوانان برايشان شوق آور است. ايران برای خيلی از آنها کعبه آمال است. کشوری بزرگ و ثروتمند و همزبان با آوازه ای که کنجکاوی برانگيز است.

کنفرانس خبری بيشتر به روسی می گذرد. گاه نيز پرسش و پاسخی به فارسی. با خود فکر می کنم بالاخره زبان رسمی تاجيکستان روسی است يا فارسی؟ اما در واقع زبان روسی زبان مشترک خبرنگاران اينجاست مثل انگليسی در جاهای ديگر. تعدادی از نشريات معتبر تاجيکستان به روسی منتشر می شوند و خبرنگاران آنها هم اصولا روس های شهروند تاجيکستان اند. به نظرم درست تر آن است که تاجيکستان را يک کشور دوزبانه حساب کنيم نه فقط يک کشور فارسی زبان. اگر آن را فقط فارسی زبان حساب کنيم تصور ما از جامعه و واقعيت های تاجيکستان به خطا خواهد رفت. (از: بخش پنجم گزيده يادداشتهای سفر به تاجيکستان و ازبکستان، کارگاه)